Tại Human Act Prize 2025, dự án “Hành trình Gen kết nối – Tìm lại tên liệt sĩ” của GeneStory được vinh danh không chỉ như một sáng kiến công nghệ, mà còn là hành trình khoa học lặng lẽ đi cùng ký ức dân tộc, nơi mỗi dữ liệu ADN góp phần gọi đúng tên những người đã hy sinh và hàn gắn những khoảng trống của lịch sử.

Tối 16/12/2025, tại Nhà hát Hồ Gươm (Hà Nội), Lễ trao giải Human Act Prize 2025 (HAP 2025) – Giải thưởng Hành động vì Cộng đồng cấp quốc gia – đã vinh danh những cá nhân, tổ chức và doanh nghiệp có đóng góp xã hội bền bỉ, tạo ra tác động dài hạn cho cộng đồng. Trong khuôn khổ sự kiện, Công ty Cổ phần GeneStory đã được trao Giải thưởng “Ý tưởng vì cộng đồng” cho dự án “Hành trình Gen kết nối – Tìm lại tên liệt sĩ”, một sáng kiến khoa học mang đậm tính nhân văn và ý nghĩa lịch sử.

Đại diện dự án lên nhận giải là GS Vũ Hà Văn, Nhà sáng lập GeneStory. Khoảnh khắc GeneStory được xướng tên không chỉ là sự ghi nhận cho một dự án công nghệ, mà còn là sự trân trọng dành cho một hành trình lặng lẽ, bền bỉ, nơi khoa học gen được đặt vào đúng vị trí của trách nhiệm xã hội và tri ân quá khứ.

Human Act Prize 2025: Tôn vinh những hành trình “kiên trì phụng sự”

Human Act Prize là giải thưởng do Báo Nhân Dân chủ trì tổ chức, được đánh giá là một trong những giải thưởng uy tín nhất trong lĩnh vực cộng đồng tại Việt Nam. Với thông điệp xuyên suốt “Kiên trì phụng sự”, HAP 2025 hướng tới tôn vinh những dự án không chỉ có ý tưởng tốt, mà còn có khả năng đi đường dài, tạo tác động xã hội bền vững.

Tại mùa giải năm nay, qua nhiều vòng tuyển chọn nghiêm ngặt, 27 dự án tiêu biểu đã được lựa chọn, đại diện cho các mô hình cộng đồng giàu tính nhân văn, có chiều sâu và khả năng lan tỏa lâu dài. Trong đó, dự án “Hành trình Gen kết nối – Tìm lại tên liệt sĩ” của GeneStory được Hội đồng chuyên môn đánh giá cao bởi cách tiếp cận khoa học, chính xác và nhân văn trong việc giải quyết một vấn đề lịch sử còn nhiều day dứt.

Phát biểu tại lễ trao giải, ông Lê Quốc Minh – Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Trưởng Ban Tổ chức Human Act Prize 2025 nhấn mạnh: “Giá trị của một dự án cộng đồng không nằm ở khởi đầu mạnh mẽ, mà ở khả năng kiên định đi đến cùng với điều đúng đắn”. Thông điệp này cũng được xem là sự khái quát đầy đủ nhất cho tinh thần mà GeneStory theo đuổi trong suốt hành trình triển khai dự án.

“Hành trình Gen kết nối”: Khoa học gen và lời tri ân với lịch sử

Việt Nam hiện có khoảng 1,2 triệu liệt sĩ, trong đó còn gần 500.000 hài cốt chưa xác định được danh tính. Trong nhiều năm, việc tìm kiếm thân nhân chủ yếu dựa vào ký ức, tài liệu lưu trữ rời rạc hoặc các phương pháp truyền thống, với độ chính xác hạn chế và thời gian kéo dài.

Trước thực tế đó, Ngân hàng Gen Liệt sĩ và thân nhân do Bộ Công an chủ trì đã chính thức ra mắt ngày 23/7/2024, nhân kỷ niệm 77 năm Ngày Thương binh – Liệt sĩ. Trong dự án mang ý nghĩa quốc gia này, GeneStory là đơn vị công nghệ chủ lực, trực tiếp thực hiện thu thập mẫu gen, phân tích và giải mã gen thân nhân liệt sĩ.

Dự án “Hành trình Gen kết nối – Tìm lại tên liệt sĩ” ra đời như một phần quan trọng của Ngân hàng Gen, với mục tiêu đưa khoa học gen trở thành công cụ trung tâm để phục dựng danh tính liệt sĩ bằng phương pháp khoa học, chính xác và có hệ thống.

70.000 mẫu ADN và những cái tên dần trở về

Sau một năm triển khai, dự án đã ghi nhận những con số mang ý nghĩa đặc biệt:

– Hơn 70.000 mẫu ADN được thu nhận

– Triển khai tại 34 tỉnh, thành phố

– Tổ chức trên 600 buổi thu mẫu lưu động

– 23 liệt sĩ đã được xác định danh tính

Mỗi mẫu ADN không chỉ là dữ liệu sinh học, mà là một “manh mối sự thật”, một nhịp cầu khoa học kết nối hiện tại với quá khứ. Với GeneStory, đó là những dữ liệu cần được xử lý bằng độ chính xác cao nhất, nhưng cũng bằng sự thận trọng và tôn trọng tối đa đối với lịch sử và thân nhân liệt sĩ.

Chia sẻ tại lễ trao giải, GS Vũ Hà Văn cho biết: “Chúng tôi luôn nhắc nhau rằng, phía sau mỗi mẫu ADN là một con người, một gia đình và một ký ức chưa trọn vẹn. Khoa học chỉ thực sự có ý nghĩa khi giúp những cái tên được trở về”.

Giải thưởng là sự ghi nhận, không phải điểm kết thúc

Giải thưởng “Ý tưởng vì cộng đồng” tại HAP 2025 được xem là sự ghi nhận quan trọng đối với GeneStory, không chỉ về năng lực công nghệ, mà còn về tầm nhìn dài hạn trong việc đưa khoa học gen phục vụ cộng đồng và đất nước.

Tuy nhiên, với GeneStory, đây không phải là đích đến. Tiến sĩ Dương Ngọc Cường, Tổng Giám đốc GeneStory khẳng định, dự án “Gen kết nối” sẽ tiếp tục được mở rộng cả về quy mô lẫn chiều sâu: tăng số lượng mẫu thu thập, nâng cao năng lực phân tích, đồng thời hoàn thiện hạ tầng dữ liệu gen theo các tiêu chuẩn bảo mật và pháp lý nghiêm ngặt.

Trong dài hạn, GeneStory kỳ vọng dữ liệu gen khi được quản trị đúng cách sẽ trở thành một phần quan trọng của hệ sinh thái dữ liệu quốc gia, phục vụ không chỉ công tác tìm kiếm liệt sĩ, mà còn cho y học chính xác, y học dự phòng và các chính sách an sinh xã hội.

Khi khoa học được đặt đúng chỗ

Sự kiện GeneStory được vinh danh tại Human Act Prize 2025 cho thấy một thông điệp rõ ràng: khoa học không chỉ dành cho phòng thí nghiệm, mà có thể trở thành một hình thức phụng sự bền bỉ nếu được đặt đúng chỗ, đúng mục tiêu và đúng giá trị.

“Hành trình Gen kết nối – Tìm lại tên liệt sĩ” vẫn đang tiếp tục. Và cùng với mỗi mẫu ADN được thu thập, mỗi kết quả đối sánh thành công, GeneStory tin rằng đó không chỉ là thành quả của công nghệ, mà là một bước hàn gắn ký ức chiến tranh, một sự tri ân thầm lặng nhưng lâu dài đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc.