Những ngày đầu tháng 4, đội thu mẫu ADN của GeneStory đã có mặt tại An Giang, tiếp tục hành trình thu nhận mẫu sinh phẩm thân nhân liệt sĩ, một phần trong dự án Ngân hàng Gen liệt sĩ quy mô toàn quốc.

Giữa cái nắng đặc trưng miền Tây, công việc diễn ra lặng lẽ nhưng mang ý nghĩa đặc biệt: góp thêm những “mảnh ghép dữ liệu” để tìm lại danh tính cho hàng trăm nghìn liệt sĩ còn chưa xác định được thông tin.

Đưa khoa học đến gần người dân

Khác với cách làm truyền thống, đội ngũ GeneStory lựa chọn phương án trực tiếp đến địa phương, phối hợp cùng công an cơ sở tổ chức thu nhận mẫu ADN ngay tại nơi cư trú của người dân. Cách tiếp cận này giúp giảm đáng kể rào cản về địa lý, đặc biệt với những gia đình lớn tuổi, khó di chuyển.

Tại các điểm thu mẫu, người dân được hướng dẫn cụ thể về thủ tục, xác minh thông tin thân nhân, đồng thời thực hiện lấy mẫu theo quy trình chuẩn hóa. Đại diện nhóm triển khai cho biết, toàn bộ quy trình được thiết kế đơn giản, nhanh gọn nhưng vẫn đảm bảo yêu cầu nghiêm ngặt về mặt khoa học, nhằm tối ưu độ chính xác cho quá trình đối sánh sau này.

Mỗi mẫu ADN – một cơ hội xác định danh tính

Theo thống kê, Việt Nam hiện vẫn còn khoảng 300.000 liệt sĩ chưa xác định được danh tính. Việc xây dựng Ngân hàng Gen liệt sĩ được kỳ vọng sẽ tạo bước đột phá trong công tác tìm kiếm và xác minh thông tin.

Trong hệ thống này, dữ liệu ADN từ thân nhân đóng vai trò nền tảng. Mỗi mẫu được thu nhận sẽ góp phần tăng khả năng đối sánh với các mẫu hài cốt liệt sĩ đã và đang được thu thập trên cả nước.

Các chuyên gia cho rằng, hiệu quả của việc giám định ADN phụ thuộc lớn vào quy mô dữ liệu. Khi số lượng mẫu đủ lớn và được chuẩn hóa, xác suất tìm ra sự trùng khớp sẽ tăng lên đáng kể. Điều này đồng nghĩa với việc: càng nhiều gia đình tham gia, cơ hội để các liệt sĩ được xác định danh tính càng cao.

Chuẩn hóa quy trình, đảm bảo độ tin cậy

Tại An Giang, hoạt động thu mẫu được triển khai theo quy trình khép kín: từ xác minh thông tin, lựa chọn đối tượng phù hợp về huyết thống, đến thu nhận và bảo quản mẫu sinh phẩm.

Theo các nghiên cứu trong lĩnh vực di truyền, độ chính xác của xét nghiệm ADN phụ thuộc vào cả chất lượng mẫu và mối quan hệ huyết thống giữa các đối tượng tham gia. Vì vậy, việc thu thập đúng đối tượng và đảm bảo tiêu chuẩn kỹ thuật là yếu tố then chốt.

Đại diện GeneStory cho biết đơn vị đặt mục tiêu làm đúng ngay từ đầu, nhằm đảm bảo dữ liệu đầu vào đạt chất lượng cao nhất, phục vụ cho quá trình phân tích và đối sánh lâu dài.

Hành trình không dừng lại ở một địa phương

An Giang chỉ là một điểm trong hành trình xuyên suốt từ Bắc vào Nam của các đội thu mẫu ADN. Trước đó, hoạt động này đã được triển khai tại nhiều tỉnh, thành trên cả nước, với sự phối hợp của các cơ quan chức năng và chính quyền địa phương. Điểm chung ở các địa bàn là nhu cầu rất lớn từ phía người dân, những gia đình đã chờ đợi thông tin về người thân suốt hàng chục năm.

Với đặc thù của một dự án quy mô quốc gia, việc xây dựng cơ sở dữ liệu ADN không thể hoàn thành trong thời gian ngắn, mà cần sự tham gia lâu dài của nhiều bên, từ cơ quan quản lý, đơn vị khoa học đến cộng đồng.

Khoa học và giá trị nhân văn

Không giống các ứng dụng ADN trong y học hay nghiên cứu, việc giám định ADN trong xác định danh tính liệt sĩ mang ý nghĩa đặc biệt, kết nối khoa học với trách nhiệm xã hội. Mỗi mẫu ADN không chỉ là dữ liệu sinh học, mà còn là cơ hội để một cái tên được gọi lại sau hàng chục năm, một gia đình có thể khép lại hành trình tìm kiếm kéo dài qua nhiều thế hệ.

Trong bối cảnh công nghệ ngày càng phát triển, việc ứng dụng các kỹ thuật phân tích ADN tiên tiến được kỳ vọng sẽ giúp đẩy nhanh quá trình xác định danh tính, từng bước giải quyết bài toán lịch sử còn tồn đọng.

Rút ngắn hành trình chờ đợi

Đại diện GeneStory cho biết, đơn vị đang nỗ lực tối ưu quy trình nhằm rút ngắn thời gian xử lý và tăng hiệu quả đối sánh. Bên cạnh yếu tố công nghệ, việc mở rộng quy mô dữ liệu vẫn là điều kiện tiên quyết. “Càng nhiều mẫu ADN được bổ sung vào hệ thống, cơ hội tìm lại tên cho các liệt sĩ càng lớn”, đại diện đơn vị nhấn mạnh.

Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, nhưng với nhiều gia đình, hành trình đi tìm người thân vẫn chưa khép lại. Việc triển khai thu nhận mẫu ADN trên diện rộng được xem là một trong những giải pháp quan trọng, góp phần trả lại danh tính cho các liệt sĩ chưa xác định thông tin.

An Giang là một điểm dừng trong hành trình ấy. Phía trước vẫn còn nhiều địa phương, nhiều gia đình đang chờ đợi. Và với mỗi mẫu ADN được thu nhận hôm nay, khoảng cách giữa quá khứ và hiện tại lại được rút ngắn thêm một bước, để một ngày nào đó, những cái tên sẽ được trở về đúng với nơi mà họ thuộc về.