Trong suốt một năm qua, từng bước chân của GeneStory đã in dấu trên khắp mọi nẻo đường đất nước. Không phải để khám phá, không phải để chinh phục, mà là để tìm lại danh tính cho những người đã nằm xuống, và để mang lại hy vọng cho những người đang sống trong nỗi chờ đợi, nhớ mong.

Trong lòng mỗi người Việt, ký ức về những anh hùng liệt sĩ đã hy sinh vì độc lập dân tộc là một phần thiêng liêng không thể xóa nhòa. Với hàng trăm nghìn ngôi mộ chưa xác định được danh tính và những gia đình vẫn mỏi mòn chờ tin người thân, sứ mệnh trả lại danh tính cho các liệt sĩ trở thành hành trình đầy thách thức nhưng cũng vô cùng nhân văn. GeneStory (GST), đơn vị tiên phong trong giải mã gen tại Việt Nam, tự hào được lựa chọn đồng hành với Bộ Công an bước vào hành trình này với dự án Ngân hàng Gen Quốc gia. 

Trong suốt một năm qua, những bước chân thầm lặng của đội ngũ thu mẫu GST đã len lỏi qua 34 tỉnh, thành phố, mang theo không chỉ công nghệ mà còn cả tấm lòng tri ân sâu sắc. Đây là câu chuyện về những khó khăn, trải nghiệm của từng nhân viên GST và cuộc chạy đua với thời gian để hồi sinh ký ức cho những người con anh hùng của dân tộc.

Những ngày đầu trên hành trình thiêng liêng

Tháng 7/2024, khi những mẫu gen đầu tiên được thu thập, đội ngũ GST đối mặt với không ít thử thách. Công việc thu mẫu ADN không chỉ đòi hỏi kỹ thuật chính xác mà còn cần sự thấu hiểu và đồng cảm sâu sắc với các gia đình liệt sĩ. Anh Hữu Dũng, một kỹ thuật viên của GST nhớ lại: “Ngày đầu tiên đến xã vùng sâu của Thanh Hóa, chúng tôi đi bộ hơn 5 cây số dưới trời mưa để đến nhà một cụ bà 85 tuổi. Bà cụ run rẩy đưa tay cho lấy mẫu, vừa lấy mẫu vừa khóc, kể chuyện về người con trai hy sinh năm 1972. Lúc đó, tôi mới thực sự hiểu trọng trách của mình lớn đến thế nào.”

Đường sá khó khăn, thời tiết khắc nghiệt chỉ là một phần của thử thách. Ở nhiều vùng nông thôn, người dân còn lạ lẫm với khái niệm lấy mẫu ADN. Chị Ngân, một nhân viên GST chia sẻ: “Có cụ ông ở Hà Nam cứ nắm tay tôi hỏi đi hỏi lại: ‘Lấy máu thế này có tìm được con trai tôi thật không?’ Chúng tôi phải giải thích cặn kẽ, vừa làm công tác tư tưởng, vừa đảm bảo quy trình kỹ thuật đúng chuẩn.” Những câu hỏi ấy là nỗi đau và niềm hy vọng chất chứa qua hàng chục năm.

Trong những ngày đầu, cùng với sự chỉ đạo của Bộ Công an và sự hỗ trợ cán bộ địa phương, đội ngũ GST tổ chức các buổi thu mẫu lưu động với tốc độ nhanh chóng để đáp ứng số lượng lớn thân nhân liệt sĩ. Hơn 600 buổi thu mẫu lưu động được tổ chức trên khắp cả nước, từ những vùng núi hẻo lánh ở Quảng Nam đến những làng quê nghèo ở Đồng Nai. Mỗi buổi thu mẫu là một lần các nhân viên GST đối mặt với áp lực thời gian, điều kiện cơ sở vật chất thiếu thốn và cả những cảm xúc mãnh liệt từ thân nhân của liệt sĩ.

Những câu chuyện trên hành trình: Nước mắt và niềm vui

Mỗi chuyến đi thu mẫu là một câu chuyện, mỗi gia đình là một mảnh ghép của ký ức dân tộc. Tại Quảng Nam, đội thu mẫu GST đã gặp một cụ bà 92 tuổi, gần như không còn sức để di chuyển. Khi được hỏi về người con trai hy sinh, bà chỉ lặng lẽ chỉ vào tấm ảnh cũ trên bàn thờ, đôi mắt mờ đục ngân ngấn nước. “Tôi chỉ mong biết con tôi nằm đâu, để tôi còn nhắm mắt”.

Ở Thanh Hóa, nơi GST thu thập hơn 37.000 mẫu gen trong hai đợt cao điểm, đội ngũ đã chứng kiến những khoảnh khắc không thể quên. Một người em gái, sau khi nhận được kết quả xác định danh tính anh trai vào tháng 6/2025, đã nắm chặt tay kỹ thuật viên GST, nói: “Cảm ơn các cháu, cảm ơn vì đã cho tôi được gọi tên anh lần cuối.” Những lời ấy, giản dị nhưng đầy sức nặng, trở thành động lực để đội ngũ GST tiếp tục hành trình.

Tuy nhiên, không phải lúc nào hành trình cũng suôn sẻ. Ở một số địa phương, việc tiếp cận thân nhân liệt sĩ gặp khó khăn do thông tin không đầy đủ hoặc gia đình đã chuyển đi nơi khác. Có những ngày đội thu mẫu phải đi hàng chục cây số, gõ cửa từng nhà để tìm đúng thân nhân. “Có lần chúng tôi đến một làng ở Điên Biên, cả ngày chỉ lấy được 3 mẫu vì đường di chuyển khó khăn. Nhưng chúng tôi không bỏ cuộc, vì chỉ cần một mẫu gen thôi cũng có thể thay đổi cả một số phận,” một nhân viên GST chia sẻ.

Tiếp tục hành trình, tiếp tục tri ân

Hành trình một năm của GST không chỉ dừng lại ở những con số, hàng chục nghìn mẫu gen thân nhân liệt sĩ được thu thập, 16 danh tính liệt sĩ được xác định, hơn 600 buổi thu mẫu lưu động. Đó còn là câu chuyện về sự tận tâm, về những bước chân thầm lặng của hàng trăm nhân viên GST, từ những kỹ thuật viên trẻ đến các nhà khoa học dày dạn kinh nghiệm. Họ không chỉ làm việc vì nhiệm vụ, mà còn vì lòng tri ân sâu sắc với những người đã hy sinh vì Tổ quốc.

Trong tương lai gần, GST cam kết tiếp tục sứ mệnh này. Hành trình của GeneStory là câu chuyện về những con người thầm lặng, những giọt mồ hôi rơi trên những nẻo đường quê, những đêm dài miệt mài trong phòng lab, và những khoảnh khắc vỡ òa khi một danh tính được hồi sinh. Mỗi mẫu gen, mỗi kết quả là một lời hứa được giữ trọn, một ký ức được gọi tên. GeneStory không chỉ là một công ty công nghệ, mà còn là cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa những nỗi đau chiến tranh và niềm vui đoàn tụ.

Hành trình tri ân vẫn tiếp tục, và những bước chân thầm lặng của GST sẽ không ngừng nghỉ. ]Với lòng biết ơn và trách nhiệm, GST đang từng ngày viết tiếp câu chuyện về lòng tri ân, về công nghệ hồi sinh ký ức, và về những người con anh hùng mãi mãi sống trong lòng dân tộc.